Avontuur, dat is wat er vooral komt bovendrijven als ik illustrator Sanne te Loo spreek. In ruim 25 jaar illustreerde ze meer dan 40 kinderboeken.
“Avontuur en verwondering zijn voor mij aan elkaar gelinkt: als je ergens naartoe gaat, heb je die verwondering van een andere cultuur. Mensen doen het op een andere plek soms helemaal anders. Dan ben je weer een soort kind. Het gevoel van: alles is mogelijk, natuurlijk kan er hier zo een draak uit de lucht komen, dat past bij deze plek.”
Lekker veel kleur
Staat er in een manuscript niet waar het verhaal zich afspeelt? Dan mag de illustrator dat invullen.
“Bij het boek: Er lag een trommeltje in het gras wist auteur Edward van de Vendel niet wat er in het trommeltje zat. Dat mocht ik bedenken en besloot er trommelstokjes in te stoppen, maar dan wel stokjes uit Afrika, zodat ze extra bijzonder zouden zijn. En ik kon een drummer tekenen, lastig, maar stoer!”
Verder dan een Waddeneiland
Bij De man met de zeegroene ogen ging het net zo. Koos Meinderts dacht bij het schrijven aan een Waddeneiland, en in de tekst staat alleen dat de man op de grens van water en land woont. “We gaan dan natuurlijk wel even verder dan de Wadden”, zegt Sanne. Zij zat in haar hoofd op Curaçao. “Ik ga op reis in mijn hoofd. Ik verzamel beelden en ik maak het kleurrijker dan het is.”
Van plaatje naar plaatje
“Ik had als kind moeite met lezen”, zegt Sanne. “Letters waren als beeld niet interessant. Als er alleen tekst staat gebeurt niets, en je moet ook nog eens je best doen om het te begrijpen. Dus bleef ik in de bibliotheek hangen bij de prentenboeken. Daar sloeg ik een boek open en ging er een wereld voor me open, zonder dat er één letter voor nodig had. Ik las echt van plaatje naar plaatje.”
Hoogtevrees door illustraties
Vraag haar naar haar favoriete boeken uit die kindertijd en er komt van alles langs. Tomte Tummetot van Astrid Lindgren, met de tekeningen van Harald Wiberg, vond ze prachtig om dat kaboutertje: magisch en tegelijk realistisch. Op De reuzenkrokodil van Roald Dahl, getekend door Quentin Blake, was ze gek vanwege de gekkigheid en de humor. En dan het Peter Pan-boek van Disney, waarin je over Londen zweeft. “Als je naar die platen krijgt die van boven getekend zijn: daar kreeg ik gewoon hoogtevrees van, zo echt zijn die.”
“Naar het museum ging ik op jonge leeftijd niet”, zegt Sanne. “Dit was mijn eerste kennismaking met een kunstvorm, naast muziek. De eerste werelden waar je naar binnen wordt gezogen. Ik heb altijd van sprookjesachtige dingen gehouden. Dat er iets gebeurt wat eigenlijk niet kan, dat maakt het leven toch wat leuker.”
Behoorlijk saai
“De lezer? Daar denk ik niet aan tijdens het maken. Ik denk aan het kind dat ik zelf was. Ik vind het gewone leven van kinderen behoorlijk saai. Speelt een verhaal zich af op een school in Houten, dan denk ik altijd: kan dat niet een school in de bergen van Mexico zijn? Ik probeer altijd het avontuur op te zoeken met mijn illustraties.”
Geef mij de moeilijke maar
Krijgt ze een aanvraag om een boek te illustreren en leest ze het verhaal, dan weet ze het gelijk of ze samen wil werken. “Ik moet meteen gegrepen worden. Er moeten meteen beelden opkomen, anders doe ik het niet.” Ja zegt ze vooral tegen onderwerpen waar ze niets van af weet, want met hedendaagse verhalen heeft ze meer moeite. De bronstijd voor Brons van Linda Dielemans, de middeleeuwen voor Koningsspel. “Dan vind ik het heel leuk om er een studie van te maken, dat is dan ook een avontuur voor mezelf. Doe mij maar de moeilijke boeken over onderwerpen waar ik nog niets vanaf weet. Dan mag ik lekker research gaan doen: graag!”
Ik bemoei me ook niet met hun tekst
“Ik ga ervan uit dat schrijvers weten dat ze illustratoren het beste vrij kunnen laten”, zegt Sanne. “Ik bemoei me tenslotte ook niet met hun tekst. Tenminste, als er iets geks staat, geef ik dat wel aan. Maar dat komt bijna nooit voor.”
“Ik zie het echt als een samenwerking. Het is logisch dat er een volgorde is: de tekeningen komen na de tekst, maar soms moet er aan die tekst dan alsnog iets veranderen. Levert het einde van het verhaal geen mooie eindplaat op, dan gaat het einde toch om. Een schrijver kan een prachtig slot hebben geschreven, maar in een prentenboek gaat het om de platen. Bij een prentenboek ben je een schrijver in beeld. Elke plaat moet dan gewoon goed zijn.”
Geen twijfel meer
“Wanneer is een tekening af? Als er geen twijfel meer is. Dat voel ik. Zit er iets niet lekker, dan doe ik hem opnieuw en opnieuw, net zolang tot ‘ie klopt. Lukt dat niet, dan leg ik hem weg. Soms ga ik even wandelen en dan weet ik het opeens.” Een compleet beeld heeft ze bij de start nooit in haar hoofd. “Wel een schets. Daarna ga ik op zoek naar hoe het gaat worden. Dat is spannend, het is nog zoeken.”
Verliefd op je eigen tekening
Sanne werkt met verf op papier. “Ik kan er dan niets meer aan doen, niet zoals digitaal. Er zit een soort concentratie in die ik fijn vind. Op de computer zijn de mogelijkheden eindeloos. Op papier doe ik hem nog een keer als het nodig is, en dan weet ik hoe het moet. Je bent opzoek naar een illustratie die schijnbaar moeiteloos is gemaakt.”
“Op het moment zelf moet je verliefd zijn op je eigen tekening”, vertelt ze. “Tekeningen waarvan ik vroeger dacht dat ze mooi waren, vind ik nu niet mooi meer. Maar dat is logisch: als je 25 jaar alleen maar tekent en schildert, moet je beter worden. Anders zou ik ermee stoppen. Dus dat ik terugkijk naar oude tekeningen en dat nu anders zou doen, is juist goed.”
Geschiedenis recht doen
Meestal kan Sanne aan haar tekentafel in haar hoofd op reis gaan, maar voor De duik van Sjoerd Kuyper stapte ze wel in het vliegtuig, naar Willemstad. “Daarna werkte ik er een jaar aan. Ik weet nu alles van dat eiland. Het hoort bij mij.”
Het is ook het boek waarbij ze zich het meest afvroeg of zij dit wel moest doen. “Ik had voor die tijd wel veel boeken gemaakt maar nooit echt opvallende dingen, en ik had het gevoel dat ik nog aan het opbouwen was. Aandacht voor kleur en diversiteit was er toen (in 2014) veel minder dan nu, en die hele geschiedenis wilde ik recht doen. Ik kon als ik niet zou oppassen, echt mensen beledigen. Ik wilde niet weer zo’n Hollander zijn die de plank misslaat. Toen er in Trouw een recensie stond waarin de illustraties werden geprezen, viel er een last van mijn schouders.”
Echt een cadeautje.
Dit is voor jou ligt om een andere reden dicht bij haar hart. Dat boek schreef en tekende ze helemaal zelf: een jongen die dol is op tekenen ontmoet de oude schilder Anselmo en krijgt van hem zijn atelier. In 2018 werd dit boek beloond met een Zilveren Penseel.
“Mijn werk wordt gewaardeerd”, zegt ze. “Als illustrator gebeurt dat niet zo snel. Er staan nooit boeken op jouw naam. Dit was echt een cadeautje, daar ben ik wel heel trots op.”
Sanne werkt nu aan een nieuw prentenboek, en daarna liggen er nog een paar avonturen op haar te wachten. “Er zijn nog veel werelden die ik wil bezoeken. Ik heb allemaal ideeën over waar ik nog naartoe wil. Ik hoop dat het op mijn pad komt. En anders? Dan moet ik zelf weer een boek gaan schrijven waarvoor ik op reis mag.”
Wil je op de hoogte blijven van de avonturen van Sanne? Dat doe je hier: via sanneteloo.nl en op Instagram.
